Columns van het bestuur van de Stichting

Rust in De Bovenlanden
Rietmaaien op het Veenwater
(ver)binding
Najaar in de Bovenlanden
Dubbel voordeel met een periodieke gift
Hulp bij de winterse werkzaamheden
Snoek tijdelijk niet toegankelijk
Snoek op de schop
Terug in De Ronde Venen
Samen 2016
De groenknolorchis
Het landje van Herman
Blij met de Snoek
Snoek blijft behouden (bron AD)
Wandelroute door de Wilnisse Bovenlanden
Geld in het water gooien
Werkzaamheden bij ons gebied aan de Bovendijk
Maaien op het Veenwater
Vlootschouw
Maaien en hooien bij Stichting de Bovenlanden
Natuur kost tijd (en geld)
30 jaar Stichting De Bovenlanden
Besturen met opgestroopte mouwen
De roze stinkzwam
Varen op de Gagel met donateurs
Peilschaal om waterniveau te meten
Fietsen langs de Kromme Mijdrecht
Stichting De Bovenlanden snijdt riet in het Veenwater
Bosje van Floor
Wat is het bovenland en hoe is het ontstaan?
Wordt u wel eens tureluurs van de rietzanger?
Inventariseren
Verschillende interesses in natuur
Fietstocht
Geriefhoutbosjes
Legakkers in het Gagelgebied
stadsmens in de polder
Hooitijd
Samen
Een openluchtmuseum aan de Bovendijk
De weidemolen

Rust in De Bovenlanden

Polder De Bovenlanden is het gebied tussen de Bovendijk en de Amstelkade. Een fraaie polder met afwisseling van weidekavels en veel sloten. Als je goed kijkt zie je een lint van kleiputten door het landschap lopen. Restant van vroegere kleiwinning. De polder is honderden jaren oud.
De afgelopen jaren is dit landbouwgebied grotendeels omgevormd tot natuurgebied. Weidevogels, smienten, hazen, vinden er nu rust. Door een uitgekiend beheer zal de bloemrijkdom van de weilanden gaan toenemen. Dat is ook goed voor onze insecten, zoals de bijen. Natuurboeren die de weilanden beheren, zorgen hier voor.
Stichting De Bovenlanden heeft diverse terreintjes in eigendom in dit gebied. Stuk voor stuk pareltjes. De bijzondere planten, ontwikkeld door een jarenlang beheer van maaien en afvoeren door vrijwilligers, dienen als zaadbron voor de nieuwe natuurterreinen in de polder. Zo breidt de natuur zich uit en dat vinden we een goede zaak.
De terreinen van stichting De Bovenlanden zijn ook in rust. Of toch niet? Er is altijd wel wat te doen om de kwaliteit hoog te houden. Op terrein Voorn heeft hoveniersbedrijf André de Wildt uit Wilnis de afsluitboom vernieuwd. Bij natuurstrook Molenland is de greppel uitgediept door aannemer De Jong uit Waverveen. Bij het natuurbouwproject aan de Bovendijk wordt de toegang met draglineschotten vernieuwd. En op ons nieuwe natuurterrein Snoek is de Bethlehemroute omgelegd zodat deze over het terrein loopt. Medewerkers van de zorgboerderij Bethlehem hebben hier het hele jaar het wandelpad gemaaid.
Als u in de buurt bent kunt u soms de kettingzaag horen. De meeste bosjes op onze terreinen bestaan uit hakhout, dat elke 5-7 jaar afgezaagd wordt om opnieuw uit te lopen. Maar er blijven ook mooie grote bomen staan natuurlijk. Dit werk wordt niet door aannemers gedaan, maar door vrijwilligers. Zoals de knotgroep De Ronde Venen en de ondernemers van De Ronde Tafel. Natuur in rust, maar wij mensen zijn in de weer om het allemaal nog mooier en beter te maken. Voor natuur en landschap(sbeleving) in onze gemeente.

U kunt onze stichting al steunen voor een bedrag van € 7 per jaar.

Met landschappelijke groet,
Stichting De Bovenlanden
Jan van der Meij

Naar boven    Terug

Rietmaaien op het Veenwater

Een van de stukken natuur dat Stichting de Bovenlanden in beheer heeft is het Veenwater, gelegen aan de Hogedijk in De Hoef. Het bestaat uit een aantal eilanden en legakkers en is deels begroeid met riet. Een ander deel is begroeid met bomen en struiken. Het terrein is in 2007 heringericht met de bedoeling dat het een geschikt leefgebied zal worden voor moerasvogels, zoals de blauwborst, de roerdomp en verschillende soorten rietzangers. Vandaar dat beheer er op is gericht het rietland goed te ontwikkelen. Dit betekent dat het riet regelmatig gemaaid moet worden om boomopslag en bramengroei in het rietland tegen te gaan. Ieder jaar maaien is echter ook geen goed plan omdat de vogels hun nesten het liefst bouwen in de percelen met oud, overjarig riet.
Vandaar dat ieder jaar slechts een deel van het riet op Veenwater gemaaid wordt. Op die manier wordt er een gevarieerd rietland verkregen, met stukken oud en nieuw riet.
Afgelopen week was het weer zover. Het stuk rietland dat nu gemaaid moest worden is niet bereikbaar vanaf de weg. Daarom heeft aannemer W.P. de Jong uit Waverveen eerst een ponton in het water gelegd, waarover de maaiapparatuur het terrein op kon worden gebracht. Vervolgens is het riet gemaaid en op hopen geschoven.
Op de foto ziet u dat er nog wel veel kleine boompjes zijn blijven staan. Later in dit winterseizoen zullen deze boompjes door vrijwilligers van de knotgroep De Ronde Venen worden afgezaagd of weggeknipt. De grote, volwassen elzen zullen blijven staan. In het voorjaar zal op dit terrein weer nieuw riet gaan groeien.
In het Veenwater is al enkele malen een roerdomp en blauwborst gesignaleerd en worden ook verschillende rietzangers gehoord.

Otto van Asselen, voorzitter Stichting De Bovenlanden

Naar boven    Terug

(ver)binding

Ik was in verwarring bij het nadenken over de titel van deze column. Zou ik het binding of verbinding noemen. Wat is het verschil en wat wil ik eigenlijk zeggen. Het woord kwam in mijn hoofd toen we met 18 vrijwilligers aan het hooien waren op De Snoek.
Het was een prachtige dag, er werd tijdens het intensieve werk gezellig gekletst. We voelden ons met elkaar en de natuur verbonden. Of hadden we al een binding en was het een zijn en niet een wording. Wat doet het er eigenlijk toe.
Wat er wel toe doet is Arie van Oostrom met zijn nieuwe aanwinst. Een tractor verbonden met een raapwagen. Een soort hooiwagen die zelf het hooi, wat in rillen ligt, naar binnen “slurpt”. In vijftien minuten was al het hooi in de wagen verdwenen. Geweldig.
Arie is natuurboer, hij beheert het land voor Staatsbosbeheer grenzend aan de Snoek van Stichting De Bovenlanden. Een natuurgebied kun en wil je niet bewerken met grote machines. Het moet met de hand of met kleine machines, zoals Arie zijn raapwagen. Het hooi van de Snoek bestaat voornamelijk uit brandnetels en bramen dat kan Arie niet voor zijn koeien gebruiken. Arie wil er een broedhoop van maken voor ringslangen. Want ook hij voelt zich verbonden met de natuur en dat geeft een binding….

Voelt u zich ook verbonden met de natuur en zoekt u een binding, bezoek de prachtige plekjes die de Stichting beheert, laat ons uw ervaring horen, wordt vrijwilliger, doe een gift (immers onze bosmaaier is stuk) of wordt donateur. Aan u de keus.

Natuurliefhebber en bestuurslid,

Anja de Kruijf

Naar boven    Terug

Najaar in de Bovenlanden

Het zal u niet ontgaan zijn dat het weer herfst is. Er is de afgelopen weken een ontzettende hoeveelheid regen gevallen, dat betekent dat de landjes van onze stichting ook erg nat zijn en daardoor wat moeilijker toegankelijk. Net in deze periode wordt er gemaaid en gehooid. Het hooien gaat met de hand en wordt uitgevoerd door vrijwilligers. Het maaisel wordt zo veel mogelijk afgevoerd.
Herfst betekent ook dat we gaan bekijken wat er de komende winter allemaal voor onderhoud gedaan zal moeten worden. In het voorjaar en de zomer gebeurt er, naast 2 keer maaien en hooien, niet zo veel. Dat is de tijd dat de planten groeien en bloeien.
De komende winter willen we, met subsidie van de gemeente, weer werken aan oeverontwikkeling bij een aantal eilanden in de Gagel. Verschillende stukken zijn nog niet voorzien van een natuurvriendelijke oever waarin allerlei planten kunnen groeien. Deze planten helpen de steile oevers vast te houden. Daarnaast is het noodzakelijk hier en daar bestaande oevers te versterken om ook hier de groei van oeverplanten mogelijk te maken en de oevers te behouden en te ontwikkelen. Als je een stabiele oever hebt, krijg je een rijke vegetatie. Zie ook bijgaande foto van afgelopen zomer. Tevens willen we een legakker gedeeltelijk afplaggen, waardoor deze minder droog wordt en er betere condities voor de ontwikkeling van de door ons gewenste natuur ontstaan.
Naast dit hele grote werk zijn er ook kleinere klussen die noodzakelijk zijn. Zo gaan we een aantal essen en elzen weghalen, die zijn dood of nemen te veel licht weg. Ook worden er weer wilgen geknot, oevers gemaaid met de bosmaaier, takken van grote bomen verwijderd en kleine boompjes weggehaald. We worden hierbij geholpen door de knotgroep de Ronde Venen. De bestuursleden gaan ook altijd een aantal ochtenden werken. Het is heerlijk om hier aan mee te doen, niks mooiers dan lekker buiten werken! Wilt u ook meehelpen met het onderhoud van onze gebiedjes, in de winter knotten en houtoplag verwijderen en in de zomer hooien, stuur dan een mail naar info@debovenlanden.nl.

Wilt u stichting De Bovenlanden steunen met het behoud van natuur en landschap, dan kunt u donateur worden voor € 7,- per jaar .

Stichting De Bovenlanden,
Annemiek Melsen

Naar boven    Terug

Dubbel voordeel bij een periodieke gift

Het is weer voorjaar. Bomen lopen uit, de voorjaarsplanten bloeien. De vogels beginnen aan hun broedtijd en dat bekent voor de beheerders van natuurgebieden even rust. In de broedtijd, die voor veel weidevogels loopt tot eind juni, wordt er niet of zo weinig mogelijk gewerkt in natuurgebieden. Broedende vogels hebben rust nodig. Daarom in deze column aandacht voor een andere zaak.
We beheren onze natuurgebieden veel met vrijwilligers. Het opruimen van maaisel in de zomer en het knotten van bomen en weghalen van struikgewas in de winter gebeurt veelal met vrijwilligers. U kunt ons daarbij helpen als vrijwilliger.
Maar heeft u daar geen tijd voor en draagt u wel de natuur een warm hart toe dan kan dat ook door het doen van een periodieke, geldelijke gift. Want niet alles kan gedaan worden door vrijwilligers. Het maaien zelf wordt gedaan door professionele krachten, hetzelfde geldt voor de aanleg van natuurvriendelijke oevers, het maken van een bruggetje etc. En daarvoor hebben wij uw donatie hard nodig.
Stichting De Bovenlanden is een ANBI instelling wat betekent dat uw donaties aftrekbaar zijn voor de belasting. Uw donaties moeten dan wel een bepaalde drempel overstijgen.
Dat is niet het geval als u met Stichting De Bovenlanden een overeenkomst wilt afsluiten voor minimaal 5 jaar. Het voordeel van een op deze manier vastgelegde periodieke gift is, dat er geen minimum drempel geldt en er ook geen maximum is gesteld aan de aftrekbaarheid van deze gift. De gift is dus totaal aftrekbaar, wat betekent dat de fiscus 18,65 % of zelfs 52% van de gift aan u ‘terugbetaalt’.

U kunt al een periodiek gift overeenkomen van € 25,-. U steunt de natuur en u krijgt weer wat terug van de belastingdienst. En voor u steun nodigen wij u jaarlijks uit voor exclusieve excursies in de natuurgebieden van Stichting De Bovenlanden.

Otto van Asselen , voorzitter Stichting De Bovenlanden

Naar boven    Terug

Hulp bij de winterse werkzaamheden

In de winter wordt er geregeld hard gewerkt op onze terreintjes. Daarbij krijgen we veel hulp.
Zo zijn in januari de jonge ondernemers van Tafelronde 169 Mijdrecht op een zaterdagochtend bezig geweest op de Schapenakker. Dat is de akker bij de Gagelweg die je via het bruggetje kan bereiken. Niet alleen de jonge ondernemers waren er, ook een aantal van hun kinderen hebben hard meegeholpen.

De oevers van de Schapenakker groeien makkelijk dicht met bomen en struiken. Deze verdringen meer karakteristieke oeverbegroeiing en zorgen er voor dat er geen open zicht meer is op de akkers. Deze bomen en struiken moeten terug gezet worden, dat wil zeggen dat ze verwijderd moeten worden. Dit wordt houtopslag verwijderen genoemd.
De jonge ondernemers, hun kinderen en enkele bestuursleden van stichting de Bovenlanden zijn met zagen en takkenscharen bezig geweest om de boompjes en struiken langs de oever weg te halen. Waarbij ook de nodige bramenstruiken afgeknipt zijn. Dit afgezaagde en afgeknipte hout is vervolgens in de oeverbescherming verwerkt. Het verwijderen van houtopslag moet geregeld gebeuren. De afgezaagde stammen lopen namelijk weer snel uit en kunnen zich zelfs gaan vertakken. Een oplettende voorbijganger op de Gagelweg zal zien dat niet op de hele Schapenakker de houtopslag is verwijderd. Door de barre weersomstandigheden moesten we helaas wat eerder stoppen.
Op zo’n werkochtend wordt veel werk verzet. Maar er is natuurlijk ook altijd tijd voor koffie met koeken. Zo wordt nuttige fysieke arbeid gecombineerd met gezelligheid.

De knotgroep de Ronde Venen heeft deze winter, zoals gewoonlijk, op 2 zaterdagen gewerkt op onze gebiedjes. In november op het Veenwater en in februari op onze nieuwe aanwinst de Snoek. Op de Snoek zijn wilgen en vlieren afgezet (verwijderd) of geknot, de slootranden zijn vrijgemaakt en enkele grote essen zijn omgezaagd. Wij zijn erg blij met de enthousiaste inzet van de knotgroep, want dat stelt ons in staat om de gebiedjes deels te beheren met behulp van vrijwilligers.

Wilt u ook meehelpen met het onderhoud van onze gebiedjes, in de winter knotten en houtoplag verwijderen en in de zomer hooien, stuur dan een mail naar info@debovenlanden.nl. Wilt u stichting De Bovenlanden steunen met het behoud van natuur en landschap, dan kunt u donateur worden voor € 7,- per jaar .

Annemiek Melsen, bestuurslid Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

Snoek tijdelijk niet toegankelijk

Vorige maand schreven we over het terrein Snoek langs de Amstelkade in Wilnis. Stichting De Bovenlanden heeft het terrein dit jaar gekocht van het recreatieschap. We vormen het gebied van ruim 1 ha groot om, van recreatieterrein in natuurgebied. Het gebied is toegankelijk voor wandelaars. Afgelopen jaar hebben de medewerkers van de naastgelegen zorgboerderij Bethlehem het graspad wekelijks gemaaid.
Het inrichtingswerk door aannemer De Kuiper is grotendeels klaar. Op de foto ziet u de nieuwe poel, die via een duiker in verbinding staat met de sloot. Hierdoor kunnen vissen in de poel komen om zich in het ondiepe water voort te planten. De oevers zijn nu nog zwart, maar zullen in het voorjaar snel gaan begroeien. Door de oevers twee keer per jaar te maaien en het maaisel af te voeren, zal een bijzondere plantengroei ontstaan.
De bestaande poelen zijn opgeschoond, wat na ruim 20 jaar ook wel nodig was. De doorzichten naar het open weidelandschap achter de Snoek zijn hersteld. Volgend jaar zal de knotgroep De Ronde Venen de hoge beplanting flink onder handen gaan nemen.
De wandelmogelijkheden worden uitgebreid. Er is een extra brug gemaakt waardoor de wandelaar vanaf de Amstelkade een stukje over het terrein kan lopen. Helaas is het terrein de komende maanden nog niet toegankelijk. De paden zijn opgehoogd en ingezaaid. Sommige stukken moeten nog geëgaliseerd worden. Het is daarom nog een modderboel en niet geschikt om te betreden. Vanaf de hooggelegen Amstelkade is het terrein gelukkig goed te overzien, nu het blad van de bomen is. Met een droog voorjaar zal het snel weer geschikt zijn voor een kleine wandeling.
Wilt u stichting De Bovenlanden steunen met het behoud van natuur en landschap in onze gemeente, dan kunt u donateur worden voor € 7,- per jaar.

Stichting de Bovenlanden, Jan van der Meij

Naar boven    Terug

Snoek op de schop

Als u een dezer dagen natuurterrein de Snoek passeert, ziet u dat er druk gewerkt wordt.
Het natuurterrein is eigendom van Stichting De Bovenlanden. De stichting heeft de Snoek in het voorjaar overgenomen van het Recreatieschap Midden-Nederland. De werkzaamheden worden uitgevoerd door aannemer De Kuiper Noordeloos BV, die ook de herinrichting van de Wilnisse Bovenlanden heeft uitgevoerd.

De werkzaamheden bestaan ondermeer uit het aanleggen van een wandelbrug. De brug biedt de mogelijkheid voor een extra ommetje, als onderdeel van de Betlehem-route. De Betlehem-route is een prachtige wandeling van circa 6 kilometer langs, maar vooral ook dóór het polderlandschap.
Gaat u erop uit voor een winterwandeling, dan zult u op deze route prachtige vogels zien. Zoals smienten, kuifeenden, krakeenden, zilverreigers, kolganzen, buizerds en voor de attente waarnemer nog vele andere vogels.
Op het terrein de Snoek wordt ook gedacht aan de vissen. Door een ontgraving met aansluiting naar het naastliggende water, wordt een paaiplaats gecreëerd. Daarnaast zullen bestaande poelen worden uitgebaggerd. Zo wordt de natuur een handje geholpen en hopen wij dat u hier extra van zult genieten.

Anja de Kruijf, lid bestuur Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

Terug in De Ronde Venen

Als klein kind kwam ik regelmatig op bezoek bij mijn vader, die woonachtig was aan de watertuin in Wilnis. Menig weekend ging op aan banjeren met de hond of met de hengel in het veengebied van de Ronde Venen. Eerst met een schepnetje achter de salamanders en de modderkruipers aan en later met een wormpje vissen op zeelt. Destijds genoot ik intens van de natuur in de Ronde Venen. Na enige jaren ging mijn vader echter terug naar Amsterdam en ik groeide op bij mijn moeder in de Haarlemmermeer.

Hoe onvoorspelbaar kan het lot zijn, als ik later mijn vrouw ontmoet. Wij besluiten in Mijdrecht te gaan wonen en een gezin te stichten. Daarnaast kreeg ik de kans om in dezelfde gemeente vrijwilliger en bestuurslid te worden van Stichting de Bovenlanden. Ik nodig u van harte uit om wandelend of op de fiets eens een kijkje te gaan nemen bij een van de gebieden van de Bovenlanden. U zult versteld staan hoe mooi de natuur in uw directe omgeving kan zijn.

Stichting De Bovenlanden doet haar uiterste best om dit te onderhouden, beheren en uit te breiden. Vanzelfsprekend kunt u ook donateur worden, voor 7 euro of meer per jaar te doneren aan Stichting De Bovenlanden.

Tim Manuel, lid bestuur Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

Samen 2016

In het gebied tussen de Bovendijk en de Amstelkade is de afgelopen jaren veel werk verzet. Grote delen zijn ingericht om een ‘betere natuur’ tot ontwikkeling te brengen. Andere delen zijn ingericht om het natuurvriendelijk boeren door twee agrariërs mogelijk te maken. Dit is een manier van veeteelt bedrijven, waarbij de natuur op nummer 1 staat. Er komt in een deel van het gebied een natuurlijk peilbeheer (’s winters een hoger waterpeil dan ’s zomers; nu is het precies omgekeerd).

Hiermee vormen de Wilnisse Bovenlanden een verbinding of tussenstap tussen de natuurgebieden Vinkeveen-Botshol en de Nieuwkoopse plassen.
Veel partijen zijn betrokken geweest bij deze herinrichting. Door inspraak, waar onder andere Stichting De Bovenlanden met haar natuurbouwproject (aan de Bovendijk, bij de golfbaan) als voorbeeld heeft gediend, is er een veelzijdig plan ontstaan. Er is plaats voor bestaande natuur, nieuw ingerichte natuur, veeteelt en recreatie (wandelpaden, hengelsport). Ne een zorgvuldige voorbereiding en inspraakprocedure zijn er besluiten genomen over de inrichting van het gebied.

Uiteindelijk heeft de Stuurgroep beslissingen genomen en knopen doorgehakt en naar eer en geweten geprobeerd om het zoveel mogelijk partijen naar de zin te maken.. In 2012 sprak ik in deze column de hoop uit dat we samen zoveel mogelijk zouden kunnen genieten van het gebied. In het Utrechtse deel lijkt dit ook prima te lukken.
Dit in tegenstelling tot het Zuid-Hollandse deel van de Wilnisse Bovenlanden, dat al eerder door Natuurmonumenten heringericht is (met natuurlijk ook subsidiegelden). Daar heeft men een ander beleid gevolgd, met weinig inspraak van ‘partijen' die al langer in het gebied aanwezig zijn. Eén van de gevolgen daar is dat de recreatie er bekaaid afkomt (hengelsport dreigt geweerd te worden na meer dan 40 jaar visrecht in dit gebied). Mijn pleidooi: pak de zaken aan zoals in het Utrechtse deel van de Wilnisse Bovenlanden, doe het samen, zodat je daarna een plan kunt presenteren waar de meeste partijen goed mee kunnen leven.

Kees de Vries, lid bestuur Stichting de Bovenlanden namens Hengelsportvereniging Wilnis

Naar boven    Terug

De groenknolorchis

Stichting de Bovenlanden beheert een aantal natuurterreinen in de Gemeente De Ronde Venen, in totaal ongeveer 21 ha. Om het beheer van deze terreinen zo goed mogelijk te doen gaan we met enige regelmaat kijken welke planten er op deze terreinen groeien. Dat geeft informatie over de staat van de natuurterreinen.
Meestal inventariseren wij in de maanden juni en juli, wanneer veel planten in bloei staan. Dat maakt het herkennen makkelijker.

Ook dit jaar zijn we weer een aantal middagen en avonden het veld in gegaan.
Op veel van de terreinen die we bezoeken vinden we wel 60 tot 80 verschillende soorten hogere planten. Veel van deze planten zijn vrij algemeen, maar we vinden ook soorten die minder algemeen zijn zoals de rietorchis, ratelaar, ronde zonnedauw, koningsvaren, kamvaren en zeegroene muur. Maar het meest bijzondere plantje dat we dit jaar hebben gevonden is de groenknolorchis (Liparis Loeselii).

Deze kleine orchidee groeit op plaatsen waar het grondwater basenrijk is en gedurende de winter enige tijd onder water staan. Ruim 10 jaar geleden hebben we de groenknolorchis ook al eens gevonden op ons terrein, maar hij verdween toen er een peilverlaging in de polder plaatsvond. Hierdoor daalde de grondwaterstand. Als compensatie voor deze peilverlaging hebben de provincie Utrecht en Waternet gezamenlijk een hoogwatersloot aangelegd rond het terrein; het water in deze sloot wordt opgepompt door middel van een molentje. En nu, 9 jaar nadat deze hoogwatervoorziening is aangelegd, groeit de groenknolorchis daar weer. Omdat het zo’n kieskeurig plantje is, betekent dit o.a. dat de kwaliteit van het oppervlaktewater weer goed is en dat er in de winter voldoende natte omstandigheden zijn voor dit plantje. We hopen dan ook dat andere bijzondere en zeldzame soorten zullen volgen.

Otto van Asselen
Bestuurslid Stichting De Bovenlanden

Naar boven    Terug

Het landje van Herman

Het is weer een prachtige tijd. Alles groeit en bloeit. De weidevogels zijn klaar met broeden en zo langzamerhand zullen de natuurgebieden weer gemaaid worden. Onze gebieden worden in juli gemaaid en gehooid. Het hooien en afvoeren van het maaisel gebeurt met de hand in verband met de drassige ondergrond. Als u hierbij mee zou willen helpen dan kunt u contact met ons opnemen via de website.

De stichting beheert veel grote, maar ook wat kleinere gebieden in de Ronde Venen. Kent u het Landje van Herman? Dit gebiedje ligt aan de Wilnisse Zuwe, ten zuiden van de Bovendijk. Het is vernoemd naar Herman van Soest. Het is een restant van een overpad. Op dit terrein heeft een daggeldershuis gestaan. Het huisje behoorde bij de boerderij van G. Plomp aan de Geerkade in Wilnis. Bij deze boerderij was vroeger een particuliere tol op het pad naar Utrecht via Haarzuilens. Dit was ooit de kortste weg naar Utrecht. Door de aanleg van de Enschedeweg is dit pad in 1960 verdwenen.

Het Landje bestaat uit twee kleine gebieden, een eilandje met struweel en oude knotten van populier en wilg en een stukje schraal grasland. Schraal grasland is hooiland met veel plantensoorten op een voedselarme bodem. Op dit stukje is nu een rijke flora te vinden, waaronder de bekende Zilverschoon, Paddenrus, Rietorchis en Zwanebloem. Ook dit grasland zal in juli gemaaid worden, waarbij het maaisel afgevoerd wordt om er voor te zorgen dat het land voedselarm blijft. In het bosje is deze winter veel onderhoudswerk gedaan, er is een aantal bomen omgezaagd en veel hout verwijderd. Dit geeft meer ruimte voor de overblijvende bomen. De karakteristieke wilgen zijn ook geknot. Als u een keer met de fiets in de buurt bent van dit gebiedje, dan is het zeker de moeite waard om even af te stappen, het informatiebord te lezen en te genieten van de flora en het uitzicht. Wilt u stichting De Bovenlanden steunen met het behoud van natuur en landschap, dan kunt u donateur worden voor € 7,- per jaar, stuur dan een mail naar info@debovenlanden.nl .

Annemiek Melsen
Stichting De Bovenlanden

Naar boven    Terug

Blij met de Snoek

Eén snoek is een vis, dé Snoek is de nieuwe aankoop van Stichting De Bovenlanden.
U heeft in deze krant al kunnen lezen dat het recreatieschap verschillende terreinen gaat afstoten. Mooie idyllische plekjes waar het fijn vertoeven is. Helaas heeft het recreatieschap geen geld meer om deze terreinen in de toekomst te blijven onderhouden. Een van deze terreinen, de Snoek, heeft Stichting De Bovenlanden aangekocht van het recreatieschap.

Het terrein past precies binnen de doelstelling van Stichting De Bovenlanden. De Snoek heeft een hoge natuurwaarde en is een fraai landschapselement dat waardevol is om te behouden. Omdat Stichting De Bovenlanden alleen uit vrijwilligers bestaat moet het onderhoud ook te overzien zijn. Het terrein is ruim een hectare groot en dat komt overeen met andere terreinen die door de Stichting worden beheerd. Het besluit is genomen dat het voor nu en de toekomst mogelijk moet zijn dit terrein op de juiste manier te blijven beheren. Het bijzondere van het terrein is de diverse poelen, de vele besdragende struiken, een paar majestueuze bomen , de variatie in beplanting en het weidse uitzicht.

Toch zijn er wat verbeteringen wenselijk. Zo wil de Stichting de poelen uitbaggeren, een paaiplaats maken voor vissen, ruimte geven aan een aantal bomen, maaibeheer aanpassen ter verbetering van de plantenrijkdom en een aantrekkelijke toegang creëren met wandelmogelijkheid.
Inmiddels hebben we de toezegging voor subsidie voor een aantal werkzaamheden gekregen, gaan de buren, dat zijn de bewoners van de zorgboerderij aan de Amstelkade, maaien en zal de knotploeg ons van dienst zijn bij het bomenonderhoud. Zo maken vele handen licht werk en blijft de Snoek behouden.

Ik nodig u uit om de fiets te pakken en eens te gaan kijken bij de Snoek aan de Amstelkade, het ligt naast de zorgboerderij de Amstelkade. De aankoop is mede mogelijk gemaakt door financiële steun van de vele donateurs. Waarvoor dank.

Bent u nog geen donateur en wilt u ons steunen, stuur dan een mail naar info@debovenlanden.nl . Ook kleine bedragen helpen want voor € 7,- per jaar bent u al donateur.

Anja de Kruijf,
Bestuurslid Stichting De Bovenlanden

Naar boven    Terug

Bron: Algemeen Dagblad 21 April 2016

Naar boven    Terug

Wandelroute door de Wilnisse Bovenlanden

Rijdend langs Molenland komt u sinds kort bijgaand plaatje tegen. Een smalle brug zonder leuningen met palen ervoor en afgezet met bord en lint. En middenin de natuurstrook Molenland van stichting De Bovenlanden. Wat is hier aan de hand?

De brug wordt gemaakt in het kader van de natuurontwikkeling in deze polder. Doel daarvan is het verbeteren van de leefomstandigheden van weidevogels en het stimuleren van bloemrijke graslanden. Agrariërs die hier oog voor hebben zullen het weidegebied gaan beheren. Naast 48 hectare nat schraalland en vele kilometers natuurvriendelijke oevers, komen er ook extra wandelvoorzieningen. Na het broedseizoen wordt de natuurinrichting van dit deel van de polder afgemaakt. Inclusief wandelroute tussen Molenland en Amstelkade.

De route is onderdeel van de Betlehemroute die begint en eindigt bij de theetuin/groene camping Betlehem aan de Amstelkade. U loopt eind dit jaar midden tussen de weilanden en sloten door en langs een nat stukje nieuwe natuur. Dat wordt genieten.
De doorkruising van de natuurstrook van stichting De Bovenlanden gaat niet van harte. Maar we vinden het belangrijk dat mensen de nieuwe natuur kunnen beleven. Daarom hebben we ingestemd met de brug over ons terrein. Om fietsen en honden te weren komt er een fietssluis (vandaar al die palen) en een hondenrooster in de brug. Het klaphek dient om te voorkomen dat vee kan ontsnappen. Kunstenaars zullen de brugleuningen ontwerpen. In de broedtijd is de route en dus ook de brug afgesloten. Dit is nodig om de weidevogels, die zullen profiteren van de natuurinrichting, de nodige rust te gunnen.

Stichting De Bovenlanden, Jan van der Meij

Naar boven    Terug

Geld in het water gooien

Welk weldenkend mens zal er nu geld in het water gooien ? Ook al is het voor een goed doel? Toch is dat hetgene wat Hengelsportvereniging Wilnis dikwijls doet. Binnenkort gaat er weer ruim twee-en-een-half duizend euro de plomp in.

Waar ?
Het Gagelgebied. Een oud verveningsgebiedje met enkele legakkers ten zuiden van de Oudhuyzerweg in Wilnis. Dit gebied is eigendom van een particulier en van Staatsbosbeheer. Het beheer en onderhoud berust inmiddels al weer enkele jaren bij Stichting De Bovenlanden. Het onderhoud betekent dat we de legakkers maaien, dat we de bomengroei in de hand houden en ook dat we er voor zorgen dat de legakkers niet afkalven en onder het wateroppervlak verdwijnen.

Zoals U misschien weet is dat een probleem op de Vinkeveense plassen, maar in het klein is er hetzelfde probleem in het Gagelgbied. Er kalven nu weer enkele legakkers flink af en daar gaan we een beschoeiing omheen maken. Tussen de beschoeiing en de legakkers is dan een ruimte, die deels opgevuld gaat worden met bagger. En daar komt de visclub om de hoek kijken.
De visclub is voorstander van de verbetering van de waterkwaliteit. Bagger in het veengebied is een continue bedreiging voor het onderwatermilieu, voor ‘het huis van de vis’. Door te baggeren verdwijnt er een slappe prutlaag. In de vastere bodem die dan ontstaat kunnen waterplanten beter wortelen. Ook kunnen in bagger biologische processen optreden, die zuurstof verbruiken. Zuurstofarme omstandigheden zijn natuurlijk ook niet goed voor de onderwaterfauna.
Kortom: de visclub denkt dat zij een goede bijdrage levert aan de natuur door het geld in dit geval in het water te gooien.

Enige jaren geleden is er door Sportvisserij MidWest Nederland (destijds de POS) een onderzoek gedaan onder de leden van de visclub. Ongeveer 70% van de vissers is ook lid van een ‘natuurvereniging’ zoals Natuurmonumenten of Stichting De Bovenlanden of De Groene Venen.
Klein stukje geschiedenis: Stichting De Bovenlanden is 30 jaar geleden zelfs opgericht door Hengelsportvereniging Wilnis samen met de Milieuvereniging Leefbaar Mijdrecht Wilnis. U ziet, de hengelsportvereniging draagt de natuur (vooral onder water) een warm hart toe.

Met deze column wil de stichting u op de hoogte houden van de ontwikkelingen op hun natuurterreinen. Draagt u het werk van de Stichting De Bovenlanden een warm hart toe dan nodig ik u uit donateur te worden.

Stichting De Bovenlanden, Kees de Vries

Naar boven    Terug

Werkzaamheden bij ons gebied aan de Bovendijk

In de Wilinisse Bovenlanden is een aannemer al weer geruime tijd aan het werk in het kader van de natuurontwikkeling in de polder. Ook bij ons gebied aan de Bovendijk tegenover de Golfbaan zijn werkzaamheden uitgevoerd. In de nieuwe situatie zal voor een stuk van de polder, waar ons gebied ook voor het grootste deel onder valt, een zogenaamd natuurlijk peilbeheer met een vaste boven- en ondergrens gevoerd worden. Dit houdt in dat het waterpeil in de sloten in de winter hoger zal zijn dan nu het geval is. In de zomer zal het peil lager zijn dan in de winter en gelijk blijven aan het huidige peil.

Om dit voor elkaar te krijgen is er in de Veldwetering aan de zuidoostkant van ons landje een stuw gemaakt. Door het hogere peil in de winter was het nodig om een oeverbescherming aan te brengen bij de uiteinden van onze percelen langs de Veldwetering. Deze bescherming voorkomt dat de oevers te veel afkalven. De oeverbescherming bestaat uit een dubbele palenrij met daartussen wilgenbossen van dood hout, waarbij de ruimte tussen de palenrijen en de oever is opgevuld met bagger.

Wie over de Bovendijk rijdt, ziet nu nog de karakteristieke weidemolen op ons gebied staan. Die zorgt er voor dat het terrein voldoende nat blijft door water in het gebied te pompen. Met de komst van het natuurlijk peil wordt de windmolen overbodig. Het peil is dan hoog genoeg om te voorkomen dat de bodem verdroogt. De weidemolen zal dan ook weggehaald worden uit ons gebied. De molen verdwijnt echter niet uit de polder maar zal ergens anders neergezet worden waar hij weer water zal pompen.

Stichting De Bovenlanden, Annemiek Melsen

Naar boven    Terug

Maaien op het Veenwater

Langs De Hoge Dijk ten westen van de Kromme Mijdrecht bij De Hoef, ligt het natuurgebied Veenwater van stichting De Bovenlanden. Het bestaat uit waterpartijen, legakkers en rietlanden en er komen veel vogels voor. Onder andere overnacht in dit gebied een kolonie zilverreigers.

Ongeveer acht jaar geleden heeft stichting De Bovenlanden dit terrein heringericht tot natuurgebied. Toen zijn veel bomen verwijderd, is er gebaggerd en zijn de rietlanden gevormd door de rijke bovenlaag te verwijderen. Sindsdien proberen we het gebied, dat grotendeels uit eilanden bestaat, zo goed mogelijk te beheren voor de vogels. Jaarlijks komt de knotgroep De Ronde Venen ons helpen en afgelopen winter deden ook de ondernemers van de Ronde Tafel een duit in het zakje. Zij schonken ons een nieuwe buitenboordmotor en hielpen ook een zaterdagmorgen om opslag van jonge boompjes uit het rietland weg te zagen.

Voor het grote werk moeten we een aannemer inhuren. Deze week is er gemaaid in het gebied door een tractor. Loon- en aannemingsbedrijf W.P. de Jong uit Waverveen heeft dit verzorgd. Dat was mogelijk omdat het vrij lang niet heeft geregend en het terrein relatief droog was. Door het rietland te maaien, voorkomen we dat het volloopt met bramen en bomen. Het maaisel proberen we aan de kant te schuiven. Zo blijft het terrein waardevol voor diverse planten en vogels.
Op de foto is de maaitractor gezien met het opgeschoonde rietland op de achtergrond..

Stichting De Bovenlanden, Jan van der Meij

Naar boven    Terug

Vlootschouw

Neen, we gaan als Stichting De Bovenlanden geen Neptunusnacht organiseren. Dat past niet in onze doelstelling. Toch is er sprake van een maandelijkse vlootschouw.
Deze maand is het mijn beurt. Vlootschouw houdt in dat je de boten van Stichting De Bovenlanden inspecteert. We hebben er drie. Verschillende terreinen die de Stichting beheert zijn alleen per boot bereikbaar. Die boten (en/of motoren) hebben we gekregen van gulle gevers; de jonge ondernemers van de Nederlandse Tafelronde 169, jachthaven Omtzigt en Teun Verkaik uit Wilnis.
Eén boot heeft een dekzeil, de anderen niet. Heb je vlootschouw dan is het je taak de boten te hozen en het dekzeil te inspecteren. Bij harde wind komt daar nog een klusje bij, het vastzetten van de molen aan de Bovendijk. We willen niet dat de wieken stuk waaien. Bij zo’n inspectie geniet ik dan stiekem toch even van het prachtige landschap om mij heen. En die illegale visser tik ik op de vingers. Je zou me de penningmeester in het veld kunnen noemen. Daar schrijf ik dan een stukje over zodat u weet waarom ik door De Ronde Venen fiets met mijn laarzen aan en een emmer achterop.

Dit is een column van Stichting De Bovenlanden. Zo wil de stichting u op de hoogte houden van de ontwikkelingen op hun natuurterreinen. Draagt u het werk van de Stichting De Bovenlanden een warm hart toe dan nodig ik u uit donateur te worden.
Vanaf € 7,- bent u al donateur.

Anja de Kruijf
Bestuurslid Stichting De Bovenlanden

Naar boven    Terug

Maaien en hooien bij Stichting de Bovenlanden

Wie deze weken langs de weilanden loopt of rijdt, ziet dat er nog overal gemaaid wordt.
Dit zal de laatste keer zijn dit seizoen. Ook op de terreinen van Stichting de Bovenlanden worden in september de natte hooi- en rietlandjes voor de laatste maal gemaaid. Na het maaien wordt het maaisel bij elkaar geharkt en afgevoerd. Dit doen we om de landjes schraal d.w.z. voedselarm te houden.
Ook wordt er gemaaid om boomopslag tegen te gaan. Zou er niet met enige regelmaat gemaaid worden, dan zouden de hooilanden binnen 10 jaar vol staan met bomen, zoals els, berk en wilg. Dan zouden de typische grassen, biezen, orchideeën en andere specifieke graslandplanten verdwijnen.

Omdat onze terreinen drassig zijn, wordt het maaien en afvoeren handmatig gedaan. Het maaien gebeurt met een één-assige maaibalk, door een ervaren maaier van LEU (Landschap Erfgoed Utrecht). Het maaisel wordt bij elkaar geharkt en van de terreinen afgevoerd door vrijwilligers.

Dit is een hele onderneming waar we 2 weken mee bezig zijn. Gelukkig kan de stichting beschikken over voldoende vrijwilligers, zowel van LEU als van de knotgroep De Ronde Venen en daarnaast ook andere vrijwilligers, die de stichting een goed hart toedragen. Hooivorken en netten worden verzorgd door LEU en de stichting zelf. Het is niet alleen prettig om buiten bezig te zijn, maar ook heel gezellig. Voor koffie en koeken wordt gezorgd. Wilt u zelf een keer meehelpen met het onderhoud van onze terreinen, neem dan contact met ons op via deze website.
Draagt u het werk van de Stichting De Bovenlanden een warm hart toe dan nodig ik u uit donateur te worden.
Voor € 7,- bent u al donateur.

Otto van Asselen, Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

Natuur kost tijd (en geld)

Natuur kost tijd (en geld). In de polders van Groot Wilnis-Vinkeveen zie je de laatste jaren dar er veel werkzaamheden aan de oevers van sloten en watergangen verricht worden. Soms staat er een keurig informatiebord bij en soms moet je gissen wat er gedaan wordt.
Vaak gaat het er om, dat de oevers zodanig bewerkt worden, dat er niet meer een hele steile oever is, maar dat er een geleidelijke overgang van water naar land gemaakt wordt. Soms wordt er onder water, één of twee meter uit de oorspronkelijke oever een beschoeiing geplaatst van takkenbossen, waarbij er bagger vanuit het midden van de sloot tussen deze beschoeiing en de wal aangebracht wordt. Op de geleidelijk oplopende oever of op de verondieping tussen wal en beschoeiing kunnen dan waterplanten groeien. Het worden natuurvriendelijke oevers genoemd.

Dit is een verrijking van de natuur, de oevers zullen minder snel afkalven en voor de onder water levende diertjes ontstaat er een uitbreiding van hun leefomgeving. Toch hoor je ook wel eens gemopper over deze natuurvriendelijke oevers in de trant van: “De huidige oevers zijn toch ook mooi”. Dat klopt, er zijn al prachtige oevers, die misschien niet een grote opknapbeurt nodig hebben. Sterker nog, direct na de aanleg van de natuurvriendelijke oever lijkt het soms of er prachtige natuur vernietigd is. Maar er zijn ook oevers die afkalven en waar je tegen de zwarte aarde aankijkt en die hoognodig een vorm van bescherming nodig hebben, omdat de sloot anders steeds breder wordt.

Stichting De Bovenlanden heeft enkele jaren geleden ook ervaring opgedaan met de aanleg van natuurvriendelijke oevers in het Gagelgebied. Daar zijn bij enkele legakkers, die dreigden te verdwijnen door afkalving van de oevers, natuurvriendelijke oevers aangelegd. Eerst leek het een kale modderstrook naast de legakker maar in de loop van de afgelopen vijf jaar zijn deze oevers dicht begroeid geraakt met de meest uiteenlopende (moeras)planten. Soms was nog even extra aandacht nodig: aanvullen van de bagger omdat de oever hier en daar niet stevig genoeg was. Met geduld, wat extra aandacht voor onderhoud, kortom met tijd en geld, is er op deze plek een prachtig resultaat behaald. Voor de steile en kale oevers die nu natuurvriendelijk ingericht worden, verwacht ik zeker een verbetering.
Voor al die plaatsen waar nu een reeds fraaie oever opnieuw ingericht wordt , hoop ik dat hetzelfde prachtige resultaat behaald wordt als in het Gagelgebied.
Geduld dus.

Namens stichting de Bovenlanden, Kees de Vries

Naar boven    Terug

30 Jaar Stichting De Bovenlanden

Stichting De Bovenlanden: 30 jaar op de bres voor het Rondeveense landschap
Een openluchtmuseum van landschapjes aan de Bovendijk

In de tweede helft van de vorige eeuw verdwenen steeds meer kleine landschapselementen uit onze veenweiden. Deze cultuurhistorische natuurgebiedjes waren veelal door de boeren aangelegd. Het ging om geriefhoutbosjes, petgaten (veen-en kleiputten), rietkragen, kronkelige slootpatronen (restanten van vroegere veenstroompjes) e.d. Door het verdwijnen van die gebiedjes door de moderne agrarische bedrijfsvoering dreigde het landschap steeds meer een groot groen biljartlaken te worden. Die ontwikkelingen waren een doorn in het oog van de mensen van de hengelsportvereniging Wilnis (HSW) en de Milieuvereniging Leefbaar Mijdrecht Wilnis (LMW). De secretarissen, respectievelijk de heren Groenendijk en Grootegoed, hebben toen, samen met wijlen de heer Gert Kool, het initiatief genomen om een soort openluchtmuseum van kleine landschapselementen aan te leggen op een gebied van ruim 3 ha aan de Bovendijk. Daartoe werd in 1985 stichting De Bovenlanden opgericht. Met gesloten beurzen verwierf de stichting het gebied.

Doel en naam
De stichting stelde zich als doel de belangstelling voor het fraaie veenweidelandschap te bevorderen en waar mogelijk karakteristieke kleine landschapselementen voor het nageslacht te behouden, zo nodig door aankoop en eigen beheer. Een soort (natuur)monumentenzorg op kleine schaal. Dat soort beheer paste niet zozeer in de logistiek van grote organisaties als Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. De stichting kon toen en nu voor het onderhoud een beroep doen op een grote groep vrijwilligers via de Natuursectie van LMW (later Knotgroep De Ronde Venen geheten). De stichting werd genoemd naar het bovenland, het niet afgegraven veen rondom de veenriviertjes. Dat land ligt een paar meter hoger dan de bedijkingendroogmakerijen .

Uitbreidingen
Het is niet bij deze 3 ha gebleven. Op 9 locaties beheert de stichting inmiddels ruim 20 ha, waarvan 13 ha in eigendom en de rest in erfpacht. Het betreft allemaal voor het bovenland karakteristieke gebiedjes, sommige klein, maar ook een aantal grotere gebieden, zoals het legakkergebied aan de Gagelweg en het Veenwater aan de Hogedijk bij De Hoef. Op deze website kunt u een overzicht vinden van onze gebieden en de resultaten van de flora- en fauna- inventarisaties.

Anja de Kruif en Jan van ’t Riet

Naar boven    Terug

Besturen met opgestroopte mouwen

Als bestuurslid van Stichting De Bovenlanden is er meer te doen dan de maandelijkse vergadering.
De Stichting die tot doel heeft bijzondere landschapselementen van het veenweidegebied te behouden telt 7 bestuursleden. De Stichting heeft 22 hectare grond in eigendom of beheer. Daar moet van alles gebeuren, hooien, knotten, onderhoud, inventariseren van flora en fauna, subsidie aanvragen etc. etc.
Het werk ligt dus vooral buiten. Daar worden vrijwilligers voor aangetrokken onder andere via de knotgroep “De Ronde Venen” en Landschap Erfgoed Utrecht. Daarnaast hebben we een trouwe groep vaste vrijwilligers. Wat dacht je van Gijs Plomp bijna 70 jaar, voormalig boer en met meestal het meeste hooi op zijn vork. Joke van Veen, klein van stuk, wel in voor een babbeltje en verzorger van uitstekende koffie. Guus uit Nieuwkoop, stilletjes aanwezig, dit jaar voor het 10e jaar. We mochten hem daarvoor niet in het zonnetje zetten. Als bestuurslid ben je natuurlijk aanwezig bij het buitenwerk. De volgende dag weet je weer wat werken is; spierpijn !
Tijdens de koffie kunnen we dan meteen wat bespreekpunten doornemen. Besturen met opgestroopte mouwen. Dat we al dit werk niet voor niks doen willen we u laten zien op 21 juni. Dan vieren we ons 30 jarig jubileum aan de Gagelweg met varen en verhalenvertellers, bezoek aan biologische boer en kinderactiviteiten.
En misschien wilt u dan ook wel iets voor de stichting doen; donateur, vrijwilliger of misschien zelfs bestuurslid.

Anja de Kruijf
Bestuurslid Stichting De Bovenlanden

Naar boven    Terug

 

De roze stinkzwam

Denken we aan de herfst, dan denken we aan gekleurde bladeren en paddenstoelen. Je hoopt op een mooie zonnige dag zodat je kunt gaan genieten van al dit moois. Het bos is dan een uitgelezen plek.
Dat lijkt misschien, maar voor paddenstoelen hoef je niet ver. In je eigen tuin tref je ook paddenstoelen aan. En een paddenstoel is niet altijd een steeltje met een hoedje. Zo heb je boleten, een groep bolvormige paddenstoelen. Koraalzwammen, jawel die hebben de vorm van koraal. Bij slijmzwammen kunt u zich wel iets voorstellen. Of wat dacht u van varkensoren. Paddenstoelen hebben vele vormen, kleuren en ook geuren.
Als we die geur niet zo lekker vinden dan noemen we zo’n paddenstoel gewoon een stinkzwam. De foto bij dit artikel is van een stinkzwam. Als je met kinderen paddenstoelen gaat zoeken en je laat een plaatje van de stinkzwam zien dan beginnen ze te giechelen. Ha, ha, het lijkt wel…….
Deze stinkzwam stond helemaal niet in het bos. De paddenstoel stond op een van de gebieden die Stichting De Bovenlanden beheert. Een gebied wat we aanduiden met nat schraal grasland. De bijzonderheid van de vondst is dat het niet de grote of kleine stinkzwam betreft maar de roze . En dat is nu weer een zeldzaamheid. Waarom deze roze heet laat zich raden. Honden eten deze soort graag, die zijn verboden in dit gebied. Deze paddenstoel vonden we overigens midden in de zomer.
Herfst, paddenstoelen en bos, ja die horen bij elkaar maar het kan dus ook anders zijn.

Voor € 7,- kunt ook u donateur worden. Een hogere bijdrage mag ook. Met uw financiële steun onderhouden wij een aantal natuurgebieden in de gemeente de Ronde Venen.

Anja de Kruijf bestuurslid Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

 

Varen op de Gagel met donateurs

Begin juli stonden de planten op de legakkers in het Gagelgebied in volle bloei. Het was een goed moment om de donateurs van Stichting de Bovenlanden weer eens kennis te laten maken met het gebied. Op de uitnodiging om een rondvaart te maken door het gebied werd enthousiast gereageerd. In totaal zijn er de eerste week van juli 5 rondvaarten gemaakt met onze boot, de Bovenlander. Tijdens de tocht werd er stilgestaan bij het ontstaan van het gebied door vervening, het gebruik in de loop van de tijd en de beheersmaatregelen die er de laatste 10 jaar zijn uitgevoerd, zoals de bescherming van de oevers van de legakkers.
Natuurlijk werd er ook veel aandacht besteed aan de planten en dieren die er op dit moment voorkomen. Zo zijn de oevers van de legakkers weelderig begroeid met wilgenroosje, koninginnenkruid, koekoeksbloem, moerasspirea, blauw glidkruid, wilde bertram en vele anderen soorten. Verschillende soorten vogels konden worden waargenomen, waaronder het visdiefje, een fuut en een enkele keer een zwarte stern, een purper reiger en een kiekendief. De excursies waren een succes. Voor veel mensen was het een ontdekking, dat er tussen de Oudhuijzerweg en de Gagelweg zo’n prachtig natuurgebied ligt. Stichting de Bovenlanden heeft dit prachtige gebied in erfpacht en wil het voor toekomstige generaties behouden. Dit brengt natuurlijk kosten met zich mee. Omdat bijdragen in de vorm van subsidies in de komende jaren minder zullen worden, zullen wij meer afhankelijk worden van vrijwillige bijdragen, zoals van donateurs.

Voor € 7,- kunt ook u donateur worden. Een hogere bijdrage mag ook. Met uw financiële steun onderhouden wij een aantal natuurgebieden in de gemeente de Ronde Venen, zoals dit Gagelgebied. Als donateur stellen wij u in de gelegenheid om eens per jaar een van deze natuurgebieden te bezoeken.

Otto van Asselen, Voorzitter Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

Peilschaal om waterniveau te meten.

De Stichting de Bovenlanden beheert een landschaps- en natuurbouwterrein aan de Bovendijk. Het terrein is bijna 3 ha groot en ligt ca. 2 meter onder zeeniveau. Door het aanleggen en beheer van dit terrein worden kleine landschapselementen behouden.
Op het terrein is nu o.a. het volgende te vinden: vochtig en nat, voedselarm grasland, lage moerasbegroeiing, open water, rietkragen en oevers met verlanding.

Het is van groot belang dat de (grond)waterstand in dit gebied niet te laag wordt, want dan verdroogt de bodem en verdwijnt de natte vegetatie. Om te zorgen dat het terrein voldoende nat blijft, staat er een weidemolen die water in het gebied pompt.
Het peil in het gebied is ruim 10 centimeter hoger dan het water in de omringende sloten. Om precies te kunnen meten hoe hoog het water in het gebiedje staat, is er een aantal maanden geleden een peilschaal (een soort meetlat) geplaatst.

Op een peilschaal kun je aflezen hoe hoog het water staat ten opzichte van NAP.
Voordat zo’n peilschaal geplaatst kan worden, moet je nauwkeurig meten op welke hoogte het water staat ten opzichte van NAP. In Nederland zijn op een groot aantal plaatsen hoogtebouten gezet, waarvan de hoogte ten opzichte van NAP bekend is.
Op de Bovendijk is bij het arkenpark de Waterlelie ook zo’n hoogtebout te vinden. Vanuit deze bout hebben studenten van de opleiding Geodesie van de Hogeschool Utrecht met behulp van landmeetkundige apparatuur tot op de millimeter nauwkeurig gemeten welke hoogte de brug heeft bij ons terrein. Hierdoor was het mogelijk om de peilschaal op de juiste diepte te plaatsen.

Door geregeld de waterhoogte bij de peilschaal af te lezen, kunnen we beter in de gaten houden of het water wel op de juiste hoogte staat en zo nodig maatregelen nemen.

Dit is een column van Stichting De Bovenlanden. Zo wil de stichting u op de hoogte houden van de ontwikkelingen op hun natuurterreinen. Draagt u het werk van de Stichting De Bovenlanden een warm hart toe dan nodig ik u uit donateur te worden. Vanaf € 7,- bent u al donateur.

Annemiek Melsen, bestuurslid Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

Fietsen langs de Kromme Mijdrecht.

Een geliefde bezigheid voor velen. Aan de ene kant het water met bootjes, vogels en een visser. Aan de andere kant het prachtige bovenland met boerderijen, bomen en bosjes. Veel van de weilanden zijn van Staatsbosbeheer en worden de komende jaren ingericht als natuurgebied.

Eén van die bosje is het terreintje Voorn van Stichting De Bovenlanden. Het bestaat eigenlijk uit twee bosjes met daartussen lage begroeiing en twee poelen. Het terrein ligt aan de Amstelkade, net zuidelijk van de fietsbrug bij camping De Kromme Mijdrecht. Vanaf de weg is het uitstekend te overzien en er staat een informatiebord bij.
Voorheen was Voorn eigendom aan het recreatieschap, maar die gaf het aan Stichting De Bovenlanden en wij beheren het stukje natuur al bijna 20 jaar.
 

Het noordelijk bosje heeft vooral grote essenbomen met fluitenkruid eronder. Eén van de bomen is geringd en sterft af in het bos. Dit trekt spechten aan.
Het zuidelijk bosje is lager en gevarieerder met vogelkers, elzen iep en wilgen. Er staan enkele mooi uitgegroeide essenbomen in. Door de struiken periodiek op kniehoogte af te zagen, kan de zon het water in de poelen beter opwarmen, wat weer gunstig is voor het onderwaterleven.

Jaarlijks wordt het terrein rond de poelen twee maal gemaaid en het maaisel wordt afgeruimd. Hierdoor neemt de voedingswaarde van het gewas af en de natuurwaarde toe. Het werk wordt uitgevoerd door vrijwilligers van knotgroep De Ronde Venen en krachten van Landschap Erfgoed Utrecht. De poelen zijn afgelopen winter fors uitgediept door Koos van der Vaart en kunnen weer jaren mee. De bomen worden jaarlijks bijgehouden door stichting De Bovenlanden zelf. Van vrijkomend takhout maken we lage takkenrillen voor kleine zoogdieren, vogels en insecten.

Zo werkt stichting De Bovenlanden aan kleine landschapselementen in onze mooie gemeente. Wilt u daar meer van weten of wilt u helpen dit goede doel te realiseren? Kijk dan op onze website www.debovenlanden.nl. U bent al donateur voor een bedrag van € 7,- per jaar.


Stichting De Bovenlanden
Jan van der Meij

Naar boven    Terug

Stichting De Bovenlanden snijdt riet in het Veenwater

Het Veenwater is een natuurgebied aan de Hoge Dijk bij De Hoef en sinds 2006 in eigendom bij Stichting De Bovenlanden. De woningbouwverening Groen West heeft vervolgens dit gebied geadopteerd en zorgt voor een financiële ondersteuning. Een belangrijke natuurwaarde van dit gebied zijn de rietvelden. Riet is onlosmakelijk verbonden met het Hollandse landschap. Vroeger werd riet gesneden voor de productie. Nederland stond bekend om het beste riet voor een rietendak. Inmiddels wordt nog maar op enkele plaatsen in Nederland riet gesneden voor de productie.
De natuurlijke rietvelden worden nu beheerd door natuurbeheerders. Wordt er geen riet gesneden dan verlandt het rietveld, al in enkele jaren en wordt het een elzenbroekbos. Als de karkarakteristieke rietvelden verdwijnen, verdwijnen daarmee ook hun bewoners. Bewoners van rietvelden zijn prachtige standvogels zoals Baardmannetje, Rietgors, Bruine Kiekendief en Roerdomp. In het voorjaar komen daar nog tal van vogels uit Afrika bij, die hier komen om te broeden. Kleine en Grote Karekiet, Rietzanger, Snor, Bosrietzanger, Sprinkhaanzanger en Purperreiger, allemaal vogels die riet nodig hebben om te kunnen broeden. Ook andere dieren hebben riet nodig om te kunnen (over)leven bijvoorbeeld de grote vuurvlinder en diverse nachtvlinders. Rietvelden bevatten dan ook een grote mate aan biodiversiteit.
Sommige dieren hebben behoefte aan jong riet en andere juist aan riet wat al wat langer staat. Natuurbeheerders, zoals de Stichting De Bovenlanden, maaien deze rietvelden dan ook gefaseerd. Een lastige bijkomstigheid is dat het riet in het Veenwater in een drassig gebied staat; maaien is dan alleen mogelijk bij een vorstperiode. Deze winter hadden we een vorstperiode. Er moeten dan snel afspraken gemaakt worden met het Landschap Erfgoed Utrecht voor het maaien en met diverse vrijwilligers voor het opruimwerk. Dat is allemaal gelukt en zo u op de foto kunt zien, was op één dag het riet gemaaid en opgeruimd. Het riet moet dan nog wel verbrand worden en dat mag niet zo maar. Hiervoor is een vergunning nodig. De vergunning stelt verschillende voorwaarden; zo moet o.a. de wind uit het Westen of Noordwesten komen. Nu de vorstperiode voorbij is, is het wachten op de juiste wind om het riet te verbranden. Wij zien met spanning uit welke vogels, dieren en insecten het Veenwater zullen verkiezen als broedgebied. Wij zijn er klaar voor !
Draagt u het werk van de Stichting De Bovenlanden een warm hart toe dan nodig ik u uit donateur te worden.
Voor € 7 per jaar bent u al donateur (tel. 256755).


Anja de Kruijf
Bestuurslid Stichting De Bovenlanden

Naar boven    Terug

Bosje van Floor

Kent u het bosje van Floor? Dit ligt aan de Veldhuisweg in Vinkeveen. Als u vanaf de Korenmolenweg de Veldhuisweg in fietst, rijdt u er tegenaan. Het bosje bestaat uit hoge bomen, struiken, knotwilgen met een graspad langs de rand. Als u dit pad inloopt kunt u uitkijken over de weilanden achter het bosje. De bomen en struiken in het bosje zijn aangeplant tijdens de ruilverkaveling, maar komen van nature voor in ons landschap. Wilgen, elzen, essen vormen de boomlaag. Vlieren, struikwilgen, vuilboom, bramen en esdoorns vinden we in de struiklaag.
Het bosje is genoemd naar Floor Groenendijk sr. Floor was eerder secretaris van Stichting De Bovenlanden. Op een gegeven moment kwam het bosje te koop en heeft hij de aankoop voorgeschoten totdat de stichting over voldoende middelen beschikte om dit zelf te financieren. Een bescheiden bordje op een grote es vermeldt de naam van één van de kleinste bezittingen van de stichting.

Zulke bosjes vragen wel wat onderhoud. Als je dat niet doet, nemen de bomen al het licht weg en gaat de onderbegroeiing dood. De knotgroep De Ronde Venen heeft er al eens gewerkt en ook de jonge mannen van de RondeTafel 169 De Ronde Venen hebben hier zweetdruppels achtergelaten. We zagen dan best grote bomen om, waardoor er weer licht op de bodem valt. Hierdoor kunnen daar nieuwe planten en struiken ontkiemen en tot wasdom komen. De bomen laten we gewoon liggen in het bos. Zij zullen langzaam verteren en eerst een paradijs vormen voor paddenstoelen, schimmels, insecten, vogels en kleine zoogdieren.

Zo werkt stichting De Bovenlanden aan kleine landschapselementen in onze mooie gemeente. Wilt u daar meer van weten of wilt u helpen dit goede doel te realiseren? Kijk dan op onze website www.debovenlanden.nl.

Voor € 7 per jaar bent u al donateur (tel. 256755).
Jan van der Meij - Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

Wat is het bovenland en hoe is het eigenlijk ontstaan?

De vorming van het bovenland is begonnen met het ontstaan van veen, zo’n 10.000 tot 5000 jaar geleden. De zeespiegel steeg toen snel vanwege het smeltende ijs uit de ijstijd. Hierdoor ontstonden afgesloten zeeën, waar het veen alle tijd kreeg om te groeien.
Rond 1000 na Christus is de verspreiding van het veen in West Nederland op zijn hoogtepunt, het veen ligt op dat moment enkele meters boven de zeespiegel! Er trekken bewoners naar dit gebied. Vanaf dat moment begint de ontginning: heide en rietvelden worden platgebrand en uit het moerassige landschap wordt het water afgevoerd via evenwijdig aangelegde kanalen met daartussen smalle stroken land. Hierdoor wordt het moeras beter begaanbaar. Om de landbouw in het veengebied te beschermen tegen afslag van de zee, worden de gebieden bedijkt. Tegelijkertijd wordt de afvoer van water uit het veengebied steeds lastiger, want als veen uitdroogt krimpt en verteert het, waardoor het landoppervlak daalt. Hierdoor komt het grondwater relatief hoger te liggen. In de 15e eeuw wordt er overgestapt van akkerbouw naar veeteelt, omdat de grond voor veeteelt natter mag zijn: het veenweidelandschap.

In de 17e eeuw wordt er steeds meer turf gestoken en op verschillende plaatsen ontstaan er plassen. In de 18e eeuw bestond de Ronde Venen uit grote waterplassen, waarna men begonnen is met het droogleggen van deze plassen: de droogmakerijen. Hierbij werd niet alleen het water uit de droogmakerij weggepompt, maar ook uit het land daaromheen. Hierdoor droogde het veen nog verder uit en daalde het landoppervlak nog verder. Op dit moment liggen de meeste veengebieden onder de zeespiegel. Dit ligt gedeeltelijk aan de stijging van de zeespiegel, maar voor het grootste deel is dit te wijten aan menselijk handelen: afgraven van turf, afwatering, inpoldering, bemaling en zo voorts.

De hooggelegen stroken land tussen de droogmakerijen in, waar het veen niet afgegraven is, wordt het bovenland genoemd. Het zijn hooggelegen restanten van het middeleeuwse veenlandschap. Het bovenland ligt dan ook enkele meters hoger dan de drooggemalen polders zoals Wilnis-Veldzijde en de polder Groot -Mijdrecht. De Stichting De Bovenlanden stelt zich tot doel het bovenland, met daarin de kenmerkende landschapselementen, te beschermen en de mensen bewust te maken van de waarde van dit landschap.

Annemiek Melsen, bestuurslid Stichting de Bovenlanden

Voor € 7 per jaar bent u al donateur (tel. 256755).

Naar boven    Terug

Wordt u wel eens tureluurs van de rietzanger?

Op de natuurgebiedjes van onze Stichting wordt regelmatig – ná het broedseizoen – gemaaid. Dat is nodig omdat we de grond ‘schraal’ willen houden; dat levert later weer de mooiste nieuwe planten en bloemen op. We doen zelf een groot deel van het onderhoud, d.w.z. een aantal bestuursleden, geholpen door vrijwilligers o.a. van de Knotploeg De Ronde Venen. Zo gaan we regelmatig ’s winters knotten en twee keer per jaar … ‘hooien’.

Nadat er gemaaid is moet al het te lange gras en overtollig riet verwijderd worden en dát vraagt wat extra ‘menskracht’. Het hooi wordt bijeengeharkt en gedeeltelijk in de natte kanten van het gebied, direct achter de beschoeiing, gestopt. Maar het meeste moet worden afgevoerd en dat is wat meer werk. Eerst wordt het maaisel (hopelijk niet te nat geregend) op hopen geharkt en dan door steeds 2 mensen - als kaasdragers met een groot net tussen zich in - naar de weg gebracht en op een grote wagen geladen. Daar wordt het opgehaald door Joost Samsom, de biologische boer die er zijn koeien mee verwent.
Als je zo aan het harken bent, in een doodstil gebied, dan geniet je van de frisse lucht, het prachtige uitzicht en vooral van de vogels die je overal om je heen hoort. Je hoeft geen echte ‘kenner’ te zijn om de tureluur te herkennen en de rietzanger is hier ook in ruime mate aanwezig. Vele handen maken licht werk en als je om half elf aan de koffie met gevulde koek gaat, dan is het prachtig om te zien wát je samen allemaal al gedaan hebt.
Naast donateurs zoekt Stichting De Bovenlanden ook vrijwilligers die af en toe eens een ochtendje willen komen helpen. Er wordt gewerkt van 9 tot 12.30 uur ( langer of vaker mág) en dat van 9 t/m 12 juli en straks weer eind september. Wilt u een keer echt lekker bezig zijn en daarbij ook nog iets extra’s voor de natuur doen: een mailtje naar info@debovenlanden.nl en we zullen u graag verder informeren.

Draagt u het werk van de Stichting De Bovenlanden een warm hart toe dan nodig ik u uit donateur te worden.
Voor € 7 per jaar bent u al donateur (tel. 256755).

Martin Kemperman - secretaris Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

inventariseren

Als we langs de graslanden in onze omgeving fietsen zien we dat er al veel is gemaaid. Dat moet ook. De agrarische graslanden zijn vruchtbaar en de daarop voorkomende grassen groeien snel. Afhankelijke van het weer in het voorjaar wordt er vaak al in mei gemaaid. Dit eerste gras is belangrijk voor de agrariër want het bevat veel waardevolle voedingstoffen voor het vee in de winter.

Anders gaat het in onze natuurgebieden. Veel van deze gebieden worden beheerd als voedselarme hooi- en rietlanden. Daarbij proberen we de bodem van deze hooilanden vochtig tot nat te houden. Dit betekent dat de plantengroei langzaam op gang komt en dat pas eind juni veel planten beginnen te bloeien.

Dat is dan ook een mooie tijd voor de planteninventarisatiegroep van het IVN om de plantensoorten in onze gebieden te gaan tellen. Voor onze natuurgebieden hebben we een beheerplan opgesteld en de resultaten van de planteninventarisaties geven ons de informatie of we met ons beheer op de goed weg zitten. Om de paar jaar willen een gebied bezoeken om na te gaan of er veranderingen optreden.

Op ons natuurbouwterrein aan de Bovendijk komen veel verschillende soorten planten voor, waaronder enkele rode lijst soorten. Vanaf begin juni vinden we er koekoeksbloemen, rietorchissen, brunel, ratelaar, gevleugeld hertshooi, moerasrolklaver en vele ander soorten. Vaak tellen we hier meer dan 100 verschillende soorten zogenaamde “hogere planten”.

Een aantal jaren geleden merkten we dat er steeds meer verzuring begon op te treden. Aanwijzingen hiervoor waren de sterke uitbreiding van soorten als zonnedauw, braam en ruig haarmos. Volgens ons was dit te wijten aan verdroging, dus aan de te lage grondwaterstand. Daar is verandering in gekomen door rond een deel van het gebied een eigen, hoger waterpeil aan te leggen. Dit ging in overleg met in de provincie Utrecht en Waternet, die de kosten van dit project hebben gefinancierd.

Draagt u het werk van de Stichting De Bovenlanden een warm hart toe dan nodig ik u uit donateur te worden.
Voor € 7 per jaar bent u al donateur (tel. 256755).

Otto van Asselen - voorzitter Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

Verschillende interesses in natuur

Zoals U misschien wel weet, heeft hengelsportvereniging Wilnis een plaats in het bestuur van Stichting De Bovenlanden, omdat de hengelsportvereniging medeoprichter is van de Stichting. Dat de interesses van hengelsporters en natuurbeschermers niet altijd parallel lopen wil ik graag aan de hand van enkele voorbeelden uitleggen.

Vanuit de “provincie” bereikte ons het verzoek om een inventarisatie van de vissen te mogen doen in het water van de visclub. Omdat wij weten, dat er vlakbij het natuurbouwproject van De Bovenlanden veel bittervoorntjes voorkomen, stelden wij voor om daar te beginnen met de bemonstering. Er kwamen twee jonge mannen met een electro-vis-apparaat. Door electrische stroom worden de vissen tijdelijk verlamd en je kunt ze zo opvissen met een netje. Meteen kwamen er enkele bittervoorntjes omhoog.


Prachtige exemplaartjes met een fraaie blauwgroene glans. De maximale maat is overigens 10cm. De onderzoekers waren enthousiast. Vervolgens gingen we naar enkele kleine ‘modderslootjes’ in de hoop enkele kleine modderkruipers te verschalken. Ook dat lukte en weer waren de heren erg enthousiast. Een kleine modderkruiper ziet er wat palingachtig uit met streepjes op de zijkant. De kleine modderkruiper wordt 13 cm, maximaal. Sportvissers vangen beide visjes eigenlijk nooit aan de hengel. Bovendien maak je bij je vismaten geen indruk als je zegt dat je een joekel van een modderkruiper, wel 13 cm, hebt gevangen.

Aan de andere kant zijn sportvissers wel blij met deze visjes, want het betekent dat het water een goede kwaliteit heeft en dat de biodiversiteit (aantal verschillende soorten dieren en planten) heel rijk is.

Over de bittervoorn en de modderkruiper valt nog veel meer te vertellen, maar daarvoor is dit stukje te kort. Dat kun je zelf op het Internet nazoeken: bittervoorn en modderkruiper.

Draagt u het werk van de Stichting De Bovenlanden een warm hart toe dan nodig ik u uit donateur te worden.
Voor € 7 per jaar bent u al donateur (tel. 256755).

Kees de Vries, voorzitter a.i. van HSV Wilnis

Naar boven    Terug

Fietstocht

In de afgelopen winter is er weer veel werk verzet in de verschillende gebiedjes van stichting de Bovenlanden. Zo was het door de strenge vorst mogelijk om een deel van het Veenwater in de Hoef te maaien en te hooien. Normaal is de grond te nat om daar met een maaier te komen.

Maar nu wordt het langzamerhand voorjaar. Dan gaan de vogels broeden, wordt het groener en gaan mensen ook meer naar buiten om te wandelen en te fietsen. Daarom wil ik u wijzen op een fietstocht, die is uitgezet langs de terreinen van stichting de Bovenlanden. De tocht is 34,7 kilometer lang en start bij de “Willestee” in Wilnis. Maar u kunt natuurlijk overal langs de tocht starten. Op de website van de Bovenlanden www.debovenlanden.nl is een beschrijving van deze fietstocht te vinden. De tocht is ook beschikbaar voor gps.

De fietstocht voert onder andere langs het al eerder genoemde Veenwater. Het Veenwater ligt aan de Hoge Dijk in de Hoef. Dit is een gebied van 4,5 ha bestaande uit oude kleiputten en rietland. Het terrein is een overblijfsel van het stroomgebied van de Kromme Mijdrecht. Het land was niet interessant voor de boeren en is niet verveend vanwege de in de grond aanwezige klei.
Ook komt de tocht langs het natuurbouwproject aan de Bovendijk tegenover de golfbaan. Op dit terrein is het grondwaterpeil relatief verhoogd. Hier zijn verschillende landschapselementen terug te vinden zoals verschillende soorten grasland en lage moerasbegroeiing (vochtig hooiland, vochtig tot nat hooiland en hooimoeras), loofbosje en struweel/ruigte (vochtig tot nat) en tot slot open water en oevers. Met de weidemolen op het terrein wordt het waterpeil hoog gehouden, waardoor dit stukje natuur in stand kan worden gehouden.

Zo is er over alle gebiedjes wel wat te vertellen. Bij elke terrein van de Bovenlanden is dan ook een informatiebord te vinden met gegevens over het terrein. Met deze fietstocht zijn niet alleen de terreinen van de Bovenlanden te bewonderen, maar zijn er onderweg natuurlijk ook mooie uitzichten op het karakteristieke open veenweidelandschap. Ik zou zeggen, probeer deze tocht eens.


Voor € 7 per jaar bent u al donateur (tel. 256755).

Annemiek Melsen, bestuurslid Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

Geriefhoutbosjes

Stichting De Bovenlanden bezit drie geriefhoutbosjes aan respectievelijk de Veldhuisweg (bosje van Floor), de Wilnisse Zuwe (landje van Herman) en de Bovendijk.
Geriefhoutbosjes werden al sinds de ontginning van het veen aangelegd door de boeren. De bosjes voorzagen in het gebruiks-of geriefhout voor de boeren. Dat was bijv. hout voor koeienstaken in de stal, bonenstaken en rijshout in de moestuin, hout voor de afrastering van akkers, brandhout voor het fornuis in de kaasmakerij enz. De bosjes gaven ook schaduwrijke plekken voor het vee en om te melken. Ook hoort men wel dat de bosjes gebruikt werden om aan de pest overleden dieren te begraven. Daar heeft men bij opgravingen echter geen bewijs voor kunnen vinden.

Tegenwoordig is er geen direct nut meer voor de boeren. Het is dus begrijpelijk dat deze bosjes verdwijnen. Zo waren er rond 1900 in het gebied tussen Wilnis en Woerden nog zo’n 200 van die bosjes, nu nog maar enkele tientallen. Het zijn voor het veenweidegebied karakteristieke landschapselementen, die zorgen voor de variatie in het landschap. Ze zijn omgeven door een ringsloot zodat het vee er niet bij kan komen.
Vooral aan de eilandzijde is daardoor een ruige oevervegetatie aanwezig, ideaal voor insecten (bijv. juffers en libellen) en hun predatoren. De bosjes hebben nu nog cultuurhistorische, landschappelijke en biologische waarde. Provincies geven daarom subsidies voor het in stand houden van die bosjes, maar dat zal gezien het huidige regeringsbeleid afnemen. De bosjes bevatten vaak erg oude stobben of kniestoven in de meest grillige vormen. Het hakhout werd meestal na een aantal jaren op kniehoogte afgezet.

De bosjes, vooral, die verder in het land liggen vormen een ideale schuilplaats voor allerlei dieren, zoals kikkers en padden, maar ook vogels. In ons bosje aan de Bovendijk nestelt zich al jaren een buizerdpaar. Ook zijn daar uilen waargenomen. Meer dan honderd plantensoorten komen voor in deze bosjes. En dat zijn meestal weer andere soorten dan in het omringende grasland. De bosjes geven dus extra biodiversiteit aan het veenweidegebied en het behoud ervan is alleszins de moeite waard.

Dit is de vijfde column van stichting De Bovenlanden. Zo wil de stichting u op de hoogte houden van de ontwikkelingen op hun natuurterreinen.
Met het dichtdraaien van subsidiekranen door de regering zijn we steeds meer afhankelijk van onze donateurs en sponsors.
Voor € 7 per jaar bent u al donateur (tel. 256755).

Jan van ’t Riet, oud-voorzitter Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

Legakkers in het Gagelgebied

De veengebieden in West-Nederland zijn vele honderden jaren gebruikt voor de energievoorziening. Het veen werd afgegraven of opgebaggerd, vervolgens gedroogd en dan als turf verbrand. Het drogen van het veen gebeurde op legakkers. Naarmate de tijd vorderde, werden de watergangen tussen legakkers breder en de legakkers smaller. Uiteindelijk ontstonden er grote plassen, zoals de Vinkeveense plassen.

Maar er is ook op een kleinschalige manier verveend. Een voorbeeld hiervan vindt u tussen de weilanden ten zuiden van Wilnis; tussen het dorp en de Gagelweg. Hier is in de 1ste helft van de 19de eeuw veen afgegraven voor plaatselijk gebruik. Na enkele tientallen jaren werd de vervening weer gestopt. De gevolgen zijn echter nog steeds zichtbaar. In dit gebied zie je smalle, lange legakkers en daar tussen brede watergangen. Het is een prachtig natuurgebied geworden met een grote cultuurhistorische waarde. Langs de oevers groeien veel planten zoals wilgenroosje, leverkruid, wilde bertram, lissen en vele andere soorten. Vissers hengelen hier graag.

Sinds 1992 heeft Stichting De Bovenlanden een deel van deze legakkers in beheer gekregen. Het doel van de stichting is om deze karakteristieke elementen van het landschap in de Ronde Venen te behouden.

Het periodieke beheer bestond lange tijd uit 2 maal per jaar maaien en de houtopslag weghalen. Omdat de legakkers in de loop van de tijd sterk afkalfden, is er een plan opgezet om de oevers van de legakkers te beschermen met een natuurvriendelijke oeverbescherming. Deze bestaat uit een dubbele palenrij met daartussen wilgentenen. Tussen de palenrij en de legakker is de oever aflopend gemaakt, zodat er een overgang ontstaat van natte naar droge gronden. In 2001 is de eerste fase van dit project afgerond. In de jaren daarna werden de overige legakkers, die Staatsbosbeheer in eigendom had, eveneens door de stichting in erfpacht verkregen. In 2006 is ook rond die legakkers een oeverbescherming aangebracht.

Het beheer van de legakkers in dit mooie gebied is intensief. Vooral de aanleg en het onderhoud van de oeverbescherming is kostbaar. Ondanks dat er voor de aanleg subsidie is verkregen, moet ook de stichting een deel financieren. Wij zijn daarom erg blij met de bijdragen van onze donateurs. Draagt u het werk van de Stichting De Bovenlanden een warm hart toe dan nodig ik u uit donateur te worden. Voor € 7,- bent u al donateur.

Otto van Asselen, voorzitter Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

Stadsmens in de polder


Omdat we regelmatig mensen ontmoeten die vragen: ‘Wat doen jullie nu eigenlijk’, vonden we het een goed idee om een keer per maand iets te vertellen over onze Stichting en … onze activiteiten. We zijn blij dat we in deze column de gelegenheid krijgen u te informeren over de verschillende zaken waar wij mee te maken hebben en/of waar we mee bezig zijn.

Als je als oud-Amsterdammer hier in de regio komt wonen, is dat best wel even wennen. Je komt terecht in een totaal andere omgeving en na korte tijd merk je dat dát eigenlijk is wat je wilde. Je vindt ruimte, het is niet overal zo’n gekkenhuis, je kunt overal dichtbij je auto kwijt en heel veel dingen zijn per fiets te bereiken. Kortom: Je woont ‘buiten’.

Mensen die al wat langer hier wonen beseffen (en waarderen) het misschien niet meer zo, maar wat ís het een prachtige omgeving waar we wonen. Waar kun je nog zó ver kijken over een prachtig groen gebied, vol koeien en schapen met sloten die het land in keurige blokken verdelen. Waar hoor en zie je overal zoveel vogels ? Ik was, toen ik hier kwam wonen, meteen enthousiast toen ik in contact kwam met Stichting De Bovenlanden, want dat was voor mij dé manier om wat meer te weten te komen over de natuur in deze omgeving.

Legakkers beschermen tegen afkalving…
 
Inmiddels woon ik nu al twintig jaar hier, mag ik meewerken als bestuurslid en heb ik veel geleerd over de natuur en vooral over de gebiedjes hier in onze regio die behouden moeten blijven voor de toekomst. Als je in het Groene Hart een aantal natuurgebieden beheert en onderhoudt, dan word je je steeds meer bewust hoe belangrijk het is dat er vrijwilligers zijn die helpen om wat mooi is – ook mooi te houden.

Van Stichting De Bovenlanden heb ik veel geleerd. Als stadsmens had ik van heel veel zaken geen idee en woorden als kleiput, legakker, kreekrug en geriefhoutbosje zeiden me niets. Maar van veel excursies en van knot- en hooidagen in de verschillende gebiedjes kom je steeds meer te weten en leer je veel. En… ga je steeds meer van die ‘natuur vlakbij’ houden.

Leuk dat zo’n organisatie die zich vooral bezig houdt om mooie gebiedjes hier in de buurt voor de toekomst te behouden, dat al 25 jaar doet en – zoals duidelijk blijkt – daar volop mee door gaat. Dat knotten en hooien is best leuk werk. Als u een keer mee wilt doen : alle hulp is welkom en zo af en toe een ochtend buiten met de natuur bezig zijn geeft je veel voldoening.

Martin Kemperman, Secretaris Stichting De Bovenlanden

Naar boven    Terug

Hooitijd

De afgelopen weken was er volop beweging op de natuurgebiedjes van de Stichting De Bovenlanden.
Om deze kwetsbare natuurgebiedjes te behouden moet er één of twee keer per jaar gemaaid worden. Doe je dit niet dan heb je binnen een paar jaar alleen maar riet en bos. Dit maaien kan niet met groot materieel. Machines zouden vast komen te zitten in het natte grasland. Er wordt dan ook gemaaid met klein materieel en een handmaaier.
Om het schrale grasland te behouden moet er vervolgens wel gehooid worden. Het maaisel mag niet blijven liggen. Dat hooien kan alleen ouderwets met een hark en een hooivork. Ik mag uit ervaring spreken; dit is zwaar werk.
Gelukkig krijgen we hiervoor hulp van vrijwilligers, onder ander van de knotgroep en de LEU (landschaps erfgoed Utrecht).
LEU zorgt ook voor de harken en hooivorken. Boer Samsom van de Gagelweg komt met de hooiwagen.
De pauzes tussen het hooien zijn heerlijk. Loom liggen we tussen het naar reukgras en munt geurende hooi te genieten van koffie met koek. “Hoor, een zwarte stern. Kijk eens wat een kieviten. Oh wacht, er zit een kikker op mijn broodtrommel.”
Gesterkt door de koffie en de koek gaan we weer aan het werk. Aan het eind van de middag zit de hooiwagen vol. We turen over de horizon en verlangen alweer naar het volgend voorjaar. Dan zal het hier weer vol staan met de meest prachtige weidebloemen in een schitterend kleurenpalet. Dank zij onze noeste arbeid !

Dit is een column van Stichting De Bovenlanden. Zo wil de stichting u op de hoogte houden van de ontwikkelingen op hun natuurterreinen.
Draagt u het werk van de Stichting De Bovenlanden een warm hart toe dan nodig ik u uit donateur te worden.
Vanaf € 7,- bent u al donateur.

Anja de Kruijf, Bestuurslid Stichting De Bovenlanden

Naar boven    Terug

Samen

Laat ik deze column beginnen met een klein stukje geschiedenis. Ruim 25 jaar geleden is Stichting de Bovenlanden opgericht door Milieuvereniging Leefbaar Mijdrecht-Wilnis en de Hengelsportvereniging Wilnis. Hoe deze partijen elkaar gevonden hebben is me niet duidelijk. Hun doelstelling staat keurig op de website vermeld. Wel weet ik, dat je als visclub een gepast midden moet bewaren tussen de belangen van de vissers en de belangen van de natuur. Ik denk dat het toenmalige bestuur van de visclub het hart voor de natuur op de goede plaats had, maar dat ze de visclub niet in een natuurvereniging wilden veranderen. Daarom is dus gekozen voor een nieuwe stichting. In het bestuur van Stichting De Bovenlanden zit altijd een afgevaardigde van de visclub. Tot zover de geschiedenis.

Nog steeds komt er een zekere input vanuit de visclub in de Stichting.
Veel natuurverenigingen hebben vooral aandacht voor de natuur boven het wateroppervlak. Vissers zijn vooral geïnteresseerd in onderwater-natuur. Dat de visie van de vissers belangrijk is, is nog eens onderstreept door het feit dat in het Plan De Venen als één van de voorwaarden voor nieuwe natuur geldt, dat er eerst flink gebaggerd moet gaan worden. Daarnaast heeft de visclub met haar ruim 900 leden ook veel “ogen” in de polder. Een leuk voorbeeld is het kreeftenprobleem. Vissers merkten als eerste dat er een explosie van Amerikaanse rivierkreeften aan de gang was. Rivierkreeften richten veel schade aan waterplanten aan.
Er werd onderzoek opgezet door allerlei instanties, die de waarnemingen van de vissers bevestigden. Na twee strenge winters waren het ook de vissers, die vaststelden dat het kreeftenprobleem nu weer een stuk minder is. Soms treden er problemen op in de polder. Een aantal boeren legt vlotjes in de sloten als broedplaats voor de zwarte stern. De zwarte stern komt in mei of juni aangevlogen vanuit het zuidpoolgebied, legt als een haas eieren, broedt ze uit en maakt de jongen vliegvlug en in augustus gaan ze al weer terug naar de zuidpool. Het is vervelend als de sterns tijdens dit korte proces verstoord worden door vissers, die er natuurlijk ook in mei en juni vrolijk op uittrekken in de polder. Daarom heeft de visclub een aantal bordjes gemaakt, waarop staat, dat er in een sloot sterns broeden en dat je er dus niet mag vissen.

Kortom, samen in de polder zie je meer, weet je meer en met enige inschikkelijkheid passen we er allemaal in.

Naar boven    Terug

Een openluchtmuseum aan de Bovendijk

In de tweede helft van de vorige eeuw verdwenen steeds meer kleine landschapselementen uit onze veenweiden. Deze cultuurhistorische natuurgebiedjes waren veelal door de boeren aangelegd. Het ging om geriefhoutbosjes, petgaten (veen-en kleiputten), rietkragen, kronkelige slootpatronen (restanten van vroegere veenstroompjes) e.d. Door het verdwijnen van die gebiedjes door de moderne agrarische bedrijfsvoering dreigde het landschap steeds meer een groot groen biljartlaken te worden.

Die ontwikkelingen waren een doorn in het oog van o.a. de mensen van de hengelsportvereniging Wilnis en van de Milieuvereniging Leefbaar Mijdrecht Wilnis. De secretarissen, respectievelijk de heren Groenendijk en Grootegoed, hebben toen, samen met wijlen de heer Gert Kool, het initiatief genomen om een soort openluchtmuseum van kleine landschapselementen aan te leggen op een gebied van ruim 3 ha aan de Bovendijk.
Daartoe werd in 1985 stichting De Bovenlanden opgericht.

Met gesloten beurzen verwierf de stichting het gebied. Door een zorgvuldige afgraving van de teeltlaag van het weiland werd een goede ondergrond verkregen voor een geweldige natuurontwikkeling. Er werden drie verschillende gebiedjes aangelegd. Zo kwam er een moerassig gebied, waar alleen regen- en grondwater toegang tot had en een stuk waar oppervlaktewater op stroomde bij hoge waterstand.
Daar schreef Anja de Kruijf de vorige keer over. Aan de voorkant werd het gebied wat droger gehouden. Deze drie gebiedjes gaven na verloop van tijd een heel verschillende plantengroei te zien. Daarover zullen we u binnenkort wat meer vertellen.
In het midden werd een kleiput uitgegraven met een glooiende helling, die goed zou moeten zijn voor de waterflora en –fauna. Op de achtergrond werd door de Wilnisse schoolkinderen in 1988 op een eilandje een geriefhoutbosje aangeplant. De gemeente had voor een veerpontje gezorgd. Ondertussen is het bosje, net als de kinderen volwassen geworden.
Een volgende maal zullen we over geriefhoutbosjes vertellen. Tenslotte werden nog twee restanten van de oorspronkelijke sloten bewaard met de bedoeling dat daar langzamerhand verlanding zou optreden. Dat proces is nog in volle gang.

Dit is de tweede column van stichting De Bovenlanden. Zo wil de stichting u op de hoogte houden van de ontwikkelingen op hun natuurterreinen.
Met het dichtdraaien van subsidiekranen door de regering zijn we steeds meer afhankelijk van onze donateurs en sponsors.
Voor € 7 per jaar bent u al donateur (tel. 256755).

Jan van 't Riet, Oud-voorzitter Stichting de Bovenlanden

Naar boven    Terug

De weidemolen

Wie wel eens over de Bovendijk in Wilnis rijdt zal het niet zijn ontgaan. Daar staat, tegenover het golfterrein, trots in de weidse natuur een kleine windmolen. Deze windmolen is van het type weidemolen. De weidemolen behoort tot de allerkleinste molens.

De weidemolen werd met name in Noord Holland op grote schaal toegepast in polders. De polders, bestaande uit veengrond, klonken niet overal evenveel in. Het centraal vastgestelde waterpeil was dan ook niet naar ieders wens. De weidemolen werd als oplossing hiervoor, ingezet om kleinschalig water in of uit- te laten. Oorspronkelijk waren de weidemolens van hout, soms zelfs uitgevoerd met zeilen.

De moderne weidemolens beleven weer een bescheiden opmars. Deze opmars is te danken aan de nieuwe inzichten met betrekking tot natuur en milieubehoud. En dat is ook waarvoor de weidemolen aan de Bovendijk wordt ingezet.
Stichting De Bovenlanden is daar eigenaar en beheerder van drie hectare natuurterrein. Gestart is met het verwijderen van de bemeste bovenlaag . Op de armere, nattere grond konden zeldzame plantensoorten tot ontwikkeling komen.
Door peilverlaging trad er toch weer verdroging op. De weidemolen wordt nu ingezet om deze verdroging tegen te gaan. Er wordt water in gelaten.
Door verdroging als gevolg van bemaling en inklinking van de veengrond is veel fraaie en kwetsbare natuur verloren gegaan. De Stichting De Bovenlanden probeert, met inzet van uitsluitend vrijwilligers, bestaande kleinschalige natuur te behouden en eventueel te herstellen. De Bovendijk is één van de negen gebieden die de stichting in beheer heeft.
Het resultaat van de werkzaamheden is overweldigend, zeldzame plantensoorten als rietorchis, zonnedauw, koningsvaren zijn terug gekeerd.
Uit een planteninventarisatie in 2010 bleek dat het gebied rijk is aan wel 180 plantensoorten!
Deze diversiteit aan plantensoorten trekt weer insecten aan. De insecten zangvogels en de zangvogels… roofvogels. Zo kunnen we spreken van een mooie biodiversiteit en een beter evenwicht.
Mede met dank aan de weidemolen!!!

Dit is de eerste column uitgebracht door de Stichting De Bovenlanden. Met deze column wil de stichting u regelmatig op de hoogte houden van alle wetenswaardigheden van de natuurterreinen die de stichting beheert.
Nieuwsgierig waar u de overige natuurgebiedjes kunt vinden kijk dan op www.debovenlanden.nl.

Draagt u het werk van de Stichting De Bovenlanden een warm hart toe dan nodig ik u uit donateur te worden. Voor € 7,- bent u al donateur.

Anja de Kruijf, Bestuurslid Stichting De Bovenlanden

Naar boven    Terug